VinSpace lên kế hoạch phóng 4 vệ tinh CubeSat năm 2027, hồ sơ tần số VinSat bị IARU từ chối phối hợp

VinSpace JSC, doanh nghiệp vệ tinh thuộc Vingroup, lên kế hoạch đưa chùm bốn vệ tinh siêu nhỏ CubeSat 3U mang tên VinSat lên quỹ đạo Trái Đất tầm thấp (LEO) vào quý II/2027, ở độ cao khoảng 500 km và góc nghiêng 47 độ. Thông tin nằm trong hồ sơ kỹ thuật VinSpace gửi Liên minh Vô tuyến nghiệp dư quốc tế (IARU), nộp ngày 4/10 và cập nhật ngày 12/10, theo VietNamNet. Tuy nhiên, theo bản tin của Hiệp hội Vệ tinh vô tuyến nghiệp dư Mỹ (AMSAT), IARU đã từ chối đề nghị phối hợp tần số cho dự án này.

VinSat được thiết kế ra sao

CubeSat 3U là loại vệ tinh có kích thước tiêu chuẩn khoảng 10 x 10 x 30 cm, thiết kế dạng mô-đun để gắn thiết bị điện tử, cảm biến và hệ thống liên lạc trong một khối nhỏ gọn. Hồ sơ nêu ba mục tiêu của dự án: nâng cao năng lực cho sinh viên và kỹ sư trẻ, nghiên cứu môi trường không gian, và đánh giá các tải trọng do VinSpace tự phát triển.

Về liên lạc, doanh nghiệp đề xuất đường xuống băng UHF, điều chế BPSK (điều chế dịch pha nhị phân), tốc độ từ 1.200 đến 9.600 bit/giây. Vệ tinh sẽ phát tín hiệu đo xa (telemetry) định kỳ. Theo hồ sơ, dữ liệu telemetry và hình ảnh không được mã hoá để công chúng có thể thu, còn dữ liệu từ tải trọng sẽ được mã hoá, dù phương án này có thể thay đổi. Trước đó, ngày 11/8, Vingroup công bố VinSpace đã ký hợp đồng với SpaceX để phóng vệ tinh qua chương trình phóng chia sẻ Transporter Rideshare, dự kiến từ Cape Canaveral (Mỹ) vào tháng 4/2027.

Vì sao IARU từ chối

IARU điều phối việc dùng các băng tần dành cho vô tuyến nghiệp dư, nơi nhiều dự án CubeSat của trường đại học và tổ chức nghiên cứu thường xin dùng vì chi phí thấp và có sẵn cộng đồng trạm thu trên khắp thế giới. Đổi lại, các dự án phải có một nhiệm vụ nghiệp dư rõ ràng. Lý do IARU đưa ra với VinSat là hồ sơ "chưa xác định được một nhiệm vụ vô tuyến nghiệp dư cụ thể".

Trong cùng đợt đánh giá, IARU đã phối hợp tần số cho dự án HADES-L của AMSAT-EA và PVDX của Đại học Brown (Mỹ), đồng thời từ chối thêm hồ sơ GlobalGirlzSAT (Ấn Độ) và UTNH-Sat (Argentina). Với GlobalGirlzSAT, lý do là không có nhiệm vụ nghiệp dư được tách biệt hoàn toàn khỏi các tải trọng thương mại và khoa học. VietNamNet lưu ý việc bị từ chối phối hợp tần số nghiệp dư không đồng nghĩa với việc dự án bị huỷ hay không thể phóng như kế hoạch.

Bài học về tần số cho các dự án vệ tinh

Trường hợp VinSat cho thấy tần số là khâu cần chuẩn bị song song với phần cứng và hợp đồng phóng. Một vệ tinh có mục tiêu thương mại hoặc thử nghiệm tải trọng riêng thường phải đi theo con đường cấp phép tần số thông thường qua cơ quan quản lý quốc gia và thủ tục đăng ký với Liên minh Viễn thông Quốc tế (ITU), thay vì dựa vào băng nghiệp dư. Đây là nhận định chung về quy trình, bài gốc không cho biết VinSpace sẽ chọn hướng nào tiếp theo.

Góc nhìn NTEK

Hạ tầng vệ tinh tầm thấp đang trở thành một phần của bức tranh kết nối ở Việt Nam, từ Internet vệ tinh cho vùng lõm sóng đến thu thập dữ liệu cảm biến ở nơi không có mạng di động. Với doanh nghiệp và cơ quan có nhu cầu giám sát hiện trường từ xa như thuỷ lợi, môi trường, năng lượng hay biển đảo, việc thiết kế hệ thống nên tính trước nhiều đường truyền: cáp quang, di động, vô tuyến chuyên dụng và vệ tinh, kèm phương án mã hoá dữ liệu trên từng đường truyền. Câu chuyện VinSat cũng nhắc rằng mọi giải pháp dùng sóng vô tuyến đều phải giải bài toán tần số và cấp phép ngay từ đầu, không để đến lúc triển khai.

Nguồn: VietNamNet