Hội nghị Toàn quyền ITU khai mạc với 278 đề xuất, giới quản trị Internet lo bị lấn quyền

Liên minh Viễn thông Quốc tế (ITU) khai mạc Hội nghị Toàn quyền, sự kiện bốn năm một lần của cơ quan này, từ thứ Hai 9/11/2026 và kéo dài 18 ngày. Theo The Register, có 278 đề xuất được đưa ra bàn thảo, và các tổ chức quản trị Internet như ICANN và Internet Society đang theo dõi sát vì lo ngại một số đề xuất có thể chuyển bớt quyền quyết định về các vấn đề của Internet sang tay chính phủ các nước.

ITU và các tổ chức quản trị Internet khác nhau thế nào

ITU là cơ quan chuyên môn của Liên Hợp Quốc về công nghệ thông tin và truyền thông, thành viên là các quốc gia. Cơ quan này quản lý phổ tần vô tuyến, quỹ đạo vệ tinh và ban hành nhiều tiêu chuẩn có mặt khắp nơi: X.509 cho hạ tầng khoá công khai (PKI), E.164 cho số điện thoại, H.264 và H.265 cho chuẩn nén video dùng trong phần lớn luồng phát trực tuyến.

Trong khi đó, phần cốt lõi vận hành Internet do các tổ chức khác đảm nhận: IETF phát triển giao thức, ICANN quản lý hệ thống tên miền (DNS), các tổ chức đăng ký Internet khu vực (RIR) quản lý địa chỉ IP, còn W3C lo các chuẩn web như HTML và CSS. Tại các tổ chức này, chính phủ chỉ là một tiếng nói trong nhiều bên và không thể áp đặt lên cơ chế đồng thuận, mô hình thường gọi là quản trị đa bên.

Điều gì đang được theo dõi

Năm 2025, tại sự kiện WSIS+20, Liên Hợp Quốc quyết định đưa Diễn đàn Quản trị Internet (IGF) thành cơ quan thường trực, qua đó ủng hộ mô hình đa bên. Tuy nhiên, theo The Register, IGF chưa họp lần nào kể từ đó nên chưa thực sự vận hành như một cơ quan thường trực. Vì vậy hội nghị năm nay được xem là phép thử cho thế cân bằng giữa ITU, các tổ chức quản trị Internet và IGF.

Tiền lệ đã có: Trung Quốc từng đề nghị ITU nghiên cứu "New IP", một bản sửa đổi lớn của giao thức IP vốn do IETF quản lý. Năm 2022, Nga và Trung Quốc ủng hộ một ứng viên chủ tịch ITU có quan điểm tăng vai trò của nhà nước trong quản trị Internet, nhưng ứng viên này không trúng cử.

Internet Society cho biết họ đang phản đối các đề xuất có thể ảnh hưởng tới kiến trúc kỹ thuật của Internet, gây phân mảnh hoặc ảnh hưởng tới kết nối của các cộng đồng vùng sâu vùng xa. Tổ chức này cũng theo dõi các nghị quyết về AI, công nghệ lượng tử, và việc chưa rõ cơ quan nào sẽ quản trị các chùm vệ tinh quỹ đạo thấp, độ bền của cáp biển và chính sách phổ tần. ICANN cho biết các đề xuất mở rộng vai trò của ITU sang mạng IP, DNS và quản lý tài nguyên Internet làm dấy lên lo ngại về chồng chéo thẩm quyền, dù không chỉ ra đề xuất cụ thể nào.

Phần lớn đề xuất tại ITU được thông qua theo đồng thuận, nhưng các thành viên có thể sửa đề xuất ngay trong hội nghị, nên vẫn có khả năng xuất hiện thay đổi chính sách đáng kể được đưa ra biểu quyết.

Góc nhìn NTEK

Kết quả hội nghị không tác động ngay tới hệ thống của từng doanh nghiệp, nhưng định hướng về phổ tần, vệ tinh quỹ đạo thấp, cáp biển và chuẩn kỹ thuật sẽ ảnh hưởng tới quy hoạch hạ tầng viễn thông và truyền hình trong nhiều năm. Với nhà mạng, đài truyền hình và đơn vị vận hành trung tâm dữ liệu ở Việt Nam, đây là lúc nên theo dõi các nghị quyết liên quan đến độ bền kết nối quốc tế (nhất là cáp biển, vốn nhiều lần gặp sự cố) và chuẩn bị phương án dự phòng đường truyền, thay vì phụ thuộc một tuyến duy nhất.

Nguồn: The Register