Tại Diễn đàn Công nhân lao động vì môi trường năm 2026, tổ chức chiều 18/11, PGS.TS Nguyễn Đình Thọ, Viện phó Viện Chiến lược, Chính sách Nông nghiệp và Môi trường (Bộ Nông nghiệp và Môi trường), cho rằng Việt Nam cần có tiêu chuẩn trung tâm dữ liệu xanh để sử dụng hiệu quả điện, nước và đất đai khi các cụm máy chủ phục vụ AI phát triển nhanh.
Mật độ công suất tăng mạnh
Theo ông Thọ, mật độ công suất mỗi tủ máy chủ (rack) trước đây phổ biến khoảng 5-8 kW, nhưng với cụm máy chủ AI có thể lên 30-100 kW. Các hệ thống này cần nguồn điện ổn định 24/7 và đặt ra yêu cầu cao về khả năng cung ứng điện sạch để hạn chế phát thải gián tiếp.
Nước làm mát là thách thức thứ hai. Trung tâm dữ liệu dùng nước trực tiếp trong hệ thống giải nhiệt, đồng thời tiêu thụ nước gián tiếp qua sản xuất điện và chế tạo linh kiện bán dẫn. Ông dẫn ước tính một trung tâm dữ liệu AI quy mô trung bình có thể dùng 1,1-1,9 triệu lít nước mỗi ngày, tùy quy mô và công nghệ vận hành.
Khí hậu nóng ẩm làm bài toán khó hơn
Ở Việt Nam, nền nhiệt cao và độ ẩm lớn khiến việc làm mát tốn năng lượng hơn. Với một số hệ thống làm mát bằng không khí truyền thống, điện dành cho giải nhiệt có thể chiếm 35-40% tổng điện tiêu thụ của trung tâm dữ liệu. Nếu dùng tháp giải nhiệt bay hơi thì cần lượng nước ngọt đáng kể, có thể tăng áp lực lên nguồn nước sạch đô thị vào mùa khô.
Việt Nam đang là điểm đến của dòng vốn hạ tầng số tại Đông Nam Á nhờ vị trí địa lý, kết nối cáp quang biển và chính sách chuyển đổi số, với nhiều kế hoạch trung tâm dữ liệu quy mô lớn ở Hà Nội, TP HCM, Đà Nẵng và Đông Nam Bộ.
Các ngưỡng được đề xuất
Ông Thọ đề xuất xây dựng quy chuẩn với các chỉ số hiệu quả sử dụng năng lượng (PUE) và nước (WUE). Với trung tâm dữ liệu xây mới, hướng tới PUE không quá 1,3 và WUE dưới 0,5 lít/kWh. Đây là các ngưỡng chuyên gia kiến nghị nghiên cứu áp dụng, không phải quy chuẩn bắt buộc hiện hành.
- Quy hoạch hạ tầng số cần đồng bộ với quy hoạch sử dụng đất và không gian biển, tính đến ngập lụt, nước biển dâng và chồng lấn với ngư trường, khu bảo tồn biển.
- Phần cứng cần kéo dài vòng đời máy chủ, thu hồi và tái chế linh kiện, thực hiện trách nhiệm của nhà sản xuất đối với rác thải điện tử.
- Cần tính tác động của khai thác khoáng sản như đồng, lithium, coban, gali, germani và đất hiếm dùng cho chip, máy chủ, pin và thiết bị mạng.
Góc nhìn NTEK
PUE và WUE đã là chỉ số quen thuộc khi thiết kế phòng máy và trung tâm dữ liệu. Nếu quy chuẩn được ban hành, chủ đầu tư sẽ phải tính từ đầu đến mật độ công suất, phương án làm mát (khí, nước, làm mát chất lỏng), nguồn điện và hệ thống giám sát tiêu thụ, thay vì chỉ lo dung lượng và độ sẵn sàng.
Với doanh nghiệp và cơ quan đang cân nhắc nâng cấp phòng máy hoặc thuê chỗ đặt, nên hỏi nhà cung cấp về PUE thực đo, phương án làm mát, khả năng mở rộng công suất mỗi rack và mức dự phòng điện. Đây cũng là lúc cân nhắc phương án lai giữa hạ tầng tại chỗ và cloud để dùng tài nguyên hiệu quả hơn.
Nguồn: VnExpress