Chip bảo mật VGC v1.0: Ban Cơ yếu và Viettel đưa thuật toán mật mã Việt Nam vào phần cứng

Ban Cơ yếu Chính phủ và Tập đoàn Viettel đã ra mắt chip bảo mật VGC v1.0 cùng nền tảng bán dẫn bảo mật tại một buổi lễ ngày 3/11/2026. Theo báo Hà Nội Mới, đây là sản phẩm đầu tiên của chương trình hợp tác giữa hai đơn vị, với điểm nhấn là thuật toán mật mã Việt Nam MKV được đưa thẳng vào phần cứng dưới dạng mạch chuyên dụng. Lô chip đầu tiên ra đời trong quý I/2026, đã vượt qua các hạng mục đo kiểm kỹ thuật và được Ban Cơ yếu Chính phủ cấp giấy chứng nhận đạt yêu cầu. Chip bước đầu được dùng trong USB lưu trữ an toàn phục vụ các cơ quan Đảng, Nhà nước và quốc phòng.

Ba bài toán kỹ thuật phía sau VGC v1.0

Theo bài viết, đội ngũ hơn 40 kỹ sư và chuyên gia của Ban Cơ yếu và Trung tâm Bán dẫn Viettel đã giải quyết ba vấn đề nền tảng. Thứ nhất là chọn kiến trúc tập lệnh mở RISC-V thay cho các kiến trúc có bản quyền hạn chế. Lựa chọn này cho phép kỹ sư trong nước tự phát triển bộ xử lý và gắn thêm chức năng bảo mật riêng mà không phụ thuộc giấy phép của bên thứ ba.

Thứ hai là hiện thực thuật toán MKV bằng mạch phần cứng chuyên dụng. Khoá mã được sinh ra, cất giữ và sử dụng ngay bên trong silicon, nghĩa là khoá không phải đi qua bộ nhớ ngoài hay phần mềm, nơi thường là điểm yếu để kẻ tấn công trích xuất. Thứ ba là mã hoá bản mô tả các mối nối trong mạch (netlist) để giảm nguy cơ rò rỉ hoặc dịch ngược thiết kế trong quá trình chế tạo, đồng thời chọn tiến trình 28 nanomet phù hợp với nhà máy bán dẫn mà Viettel đang xây dựng.

Về thông số, chip có kích thước bằng đầu ngón tay nhưng chứa khoảng 300 triệu transistor, có cơ chế ống truyền dữ liệu tự động để giảm thời gian chờ. Thuật toán MKV256X tích hợp trên chip được kiểm định có khả năng kháng lượng tử, tốc độ xử lý nhanh gấp 15 lần giải pháp cũ, theo số liệu báo nêu.

Vì sao mật mã trên phần cứng quan trọng

Bài viết nhắc lại một thực tế của ngành bán dẫn: quy trình sản xuất chip tập trung ở một số ít quốc gia, và đã có những sự cố khi mã bí mật bị cài sẵn vào vi mạch từ khâu thiết kế. Với các hệ thống thông tin trọng yếu, phụ thuộc hoàn toàn vào chip nhập khẩu đồng nghĩa với việc không kiểm chứng được những gì đang chạy bên dưới lớp phần mềm. Trung tướng Vũ Ngọc Thiềm, Trưởng ban Cơ yếu Chính phủ, cho rằng Việt Nam không thể chỉ dừng ở giải pháp mật mã trên phần mềm mà cần từng bước làm chủ các thành phần bảo mật cốt lõi trên phần cứng.

Theo báo, sự kiện này đưa Việt Nam lên cấp độ 3 trong 4 cấp độ bán dẫn bảo mật của thế giới, thuộc nhóm hơn 15 quốc gia có thuật toán mật mã riêng nằm trong chip tự thiết kế. Hai bên đặt mục tiêu (kế hoạch) đạt cấp độ 2 trong 3-5 năm tới và cấp độ 1 khi nhà máy chế tạo bán dẫn của Viettel đi vào vận hành.

Phạm vi ứng dụng dự kiến

Ngoài USB lưu trữ an toàn, Chủ tịch kiêm Tổng Giám đốc Viettel Tào Đức Thắng cho biết chip có tiềm năng mở rộng sang hệ thống chữ ký số quốc gia với hơn 2 triệu chứng thư số, bảo vệ dữ liệu tài chính và ngân hàng, thiết bị IoT như camera, cảm biến, trạm quan trắc, cùng các hệ thống thông tin hạ tầng trọng yếu trong điện, nước, dầu khí và viễn thông. Đây là các hướng mở rộng được nêu ra, chưa phải sản phẩm đã triển khai đại trà.

Góc nhìn NTEK

Với cơ quan nhà nước và doanh nghiệp, tin này cho thấy yêu cầu bảo mật đang dịch chuyển từ phần mềm xuống tận phần cứng. Thiết bị lưu trữ di động, token ký số, camera và cảm biến IoT là những điểm cuối thường bị xem nhẹ nhưng lại chứa dữ liệu nhạy cảm hoặc là cửa ngõ vào mạng nội bộ. Khi các sản phẩm dùng chip và thuật toán mật mã trong nước dần có mặt, đơn vị nên rà lại danh mục thiết bị lưu trữ và truyền dữ liệu mật đang dùng, xác định đâu là thiết bị cần đạt chuẩn của Ban Cơ yếu, và lên kế hoạch thay thế theo lộ trình thay vì đợi đến khi có sự cố.

Bên cạnh thiết bị, quy trình vẫn là yếu tố quyết định: quản lý vòng đời khoá, phân quyền người dùng USB, ghi nhật ký sao chép dữ liệu và kiểm tra định kỳ.

Nguồn: Báo Hà Nội Mới