Tích hợp hệ thống – Viễn thông – Truyền hình – An toàn thông tin

Retadup trở lại sau bảy năm, phát tán CoffeeLoader qua USB cũ

Kaspersky ghi nhận khoảng 15.000 nỗ lực tấn công Retadup trong chín tháng đầu năm 2026, với USB cũ làm phương tiện đưa CoffeeLoader vào thiết bị.

Kaspersky ngày 16/11 cảnh báo sâu máy tính Retadup, từng được xem là đã bị vô hiệu hóa từ năm 2019, đang xuất hiện trở lại qua các ổ USB cũ và phát tán CoffeeLoader. Các nỗ lực tấn công được ghi nhận tại nhiều quốc gia, trong đó có Peru, Angola, Bolivia và Nga; hệ thống bảo vệ của Kaspersky đã chặn khoảng 15.000 lần thử lây nhiễm trong chín tháng đầu năm 2026.

Mối đe dọa cũ vẫn nằm trong thiết bị ngoại tuyến

Retadup từng lây lan mạnh từ năm 2017 bằng cách sao chép chính nó vào các ổ flash dưới dạng file ẩn và shortcut. Khi người dùng mở thiết bị trên máy tính mới, sâu có thể bổ sung máy đó vào botnet. Năm 2019, cơ quan chức năng kiểm soát các máy chủ điều khiển và gửi lệnh tự hủy, giúp làm sạch hơn 850.000 thiết bị trong thời gian ngắn.

Tuy nhiên, những ổ USB đã bị nhiễm hoặc máy tính không kết nối Internet có thể giữ lại mã độc. Năm 2024, các tác nhân chưa xác định đăng ký lại những tên miền từng được Retadup dùng làm máy chủ điều khiển. Khi USB cũ được cắm vào, sâu gọi lại địa chỉ quen thuộc và nhận lệnh tải CoffeeLoader.

CoffeeLoader mở đường cho tải trọng tiếp theo

CoffeeLoader dùng các chức năng GPU để giải mã mã độc, hỗ trợ né phát hiện trong môi trường máy ảo. Sau khi chạy, nó tạo cơ chế bám trụ khi khởi động, ngăn việc gỡ bỏ bằng công cụ thông thường, rồi kết nối máy chủ điều khiển để nhận lệnh mã hóa và tải thêm các loại mã độc khác, bao gồm stealer hoặc ransomware.

Sự cố cho thấy kho lưu trữ ngoại tuyến không tự động đồng nghĩa với an toàn. USB dùng để chuyển dữ liệu, cài phần mềm hoặc phục hồi máy có thể trở thành cầu nối giữa môi trường tách biệt và mạng nội bộ. Rủi ro tăng lên khi hệ điều hành ẩn phần mở rộng file, bật autorun hoặc người dùng mở shortcut mà không kiểm tra.

Những tổ chức thường xuyên trao đổi dữ liệu giữa các địa điểm càng cần quy trình kiểm soát vật lý cho thiết bị rời. Mỗi USB nên có chủ sở hữu, mục đích sử dụng và lịch kiểm tra. Khi cần phục hồi hệ thống, bản sao sạch phải được xác nhận trước, tránh đưa một thiết bị đã nhiễm trở lại mạng nội bộ.

Góc nhìn NTEK

Doanh nghiệp nên tắt autorun, bật hiển thị phần mở rộng, quét đầy đủ USB trước khi mở và áp dụng chính sách chỉ cho phép thiết bị đã đăng ký. Bản sao dự phòng quan trọng cần được tách khỏi máy chính và bảo vệ khỏi sửa xóa để ransomware không thể làm hỏng cả dữ liệu sản xuất lẫn backup.

NTEK cung cấp giải pháp bảo mật an toàn thông tin cho thiết bị đầu cuối, mạng nội bộ và dữ liệu.

Nguồn: Kaspersky