Ngành điện tử có thể đối mặt tình trạng thiếu bo mạch in (PCB) tương tự cuộc khủng hoảng chip thời đại dịch, và AI lại là nguyên nhân chính. Cảnh báo này nằm trong báo cáo "The PCB Squeeze" của Hiệp hội Điện tử Toàn cầu (Global Electronics Association), theo The Register ngày 20/11. Hiệp hội nhận định nhu cầu đang tới "ở quy mô mà chuỗi cung ứng chưa được xây dựng để đáp ứng".
Vì sao AI làm căng nguồn cung
Một bo mạch PC thông thường có khoảng 12 lớp mạch, trong khi bo mạch cho máy chủ AI có thể lên tới 40 đến 60 lớp hoặc hơn. Mỗi lớp thêm đòi hỏi thêm nhựa, lá đồng và vật liệu ép. Theo số liệu của hiệp hội tại Bắc Mỹ, đơn đặt hàng PCB trong 9 tháng đầu năm 2026 tăng 56,1% so với cùng kỳ, còn lượng giao chỉ tăng 13,3%.
Hơn 90% bo mạch trên thế giới được sản xuất tại châu Á. Khoảng 10 tỷ USD đã đổ vào các nhà máy PCB mới ở Đông Nam Á và ít nhất một khoản tương đương vào Trung Quốc trong ba năm qua, nhưng chính nguyên liệu cũng đang khan hiếm.
Thời gian giao hàng và giá
- Vật liệu ép FR-4 tiêu chuẩn hiện mất 6 đến 8 tuần để giao, so với 2 đến 3 tuần một năm trước.
- Vật liệu ép suy hao thấp cao cấp mất 14 đến 18 tuần.
- Các nhà cung cấp tăng giá vật liệu ép 30% hồi tháng 9; một số loại vải thủy tinh E-glass tăng 300%; giá đồng tăng 37% trong một năm.
- Nguồn cung vật liệu bị hạn chế ít nhất đến hết nửa đầu năm 2027, và chỉ có thể giảm áp lực đáng kể sau giữa năm 2028.
Hiệp hội cho biết các chương trình PCB cho ô tô, công nghiệp, y tế và cả quốc phòng đang bị chen lấn công suất. Khuyến nghị gồm: bên mua lập kế hoạch sớm và chia sẻ dự báo thực tế với nhà cung cấp thay vì đặt trùng nhiều nơi, nhà sản xuất bo mạch tìm thêm nhà cung cấp vật liệu thay thế, và tránh tích trữ vượt nhu cầu thật vì sẽ làm áp lực mua trước tăng thêm. Đây là nhận định và đề xuất của hiệp hội, không phải số liệu độc lập.
Góc nhìn NTEK
Thiếu PCB có thể kéo theo thời gian giao thiết bị mạng, máy chủ, camera, màn hình điều hành và thiết bị IoT dài hơn và giá biến động, dù hiệu ứng cụ thể tại thị trường Việt Nam chưa được báo cáo nói đến. Với các dự án tích hợp hệ thống, nên đưa thời gian giao hàng của thiết bị vào tiến độ ngay từ khâu lập kế hoạch, chốt cấu hình sớm, cân nhắc phương án thiết bị tương đương và thỏa thuận nguồn cung với đại lý cấp 1 trước khi mời thầu.
Nguồn: The Register