Hơn 668.000 tài khoản thanh toán có dấu hiệu vi phạm: tội phạm dùng AI tấn công ngành tài chính

Sáng 06/11/2026, Diễn đàn và Triển lãm An ninh Tài chính số Việt Nam 2026 khai mạc tại TP.HCM với chủ đề "AI và Niềm tin số: Kiến tạo lá chắn An ninh Tài chính Việt Nam". Theo Dân trí, hệ thống giám sát của Ngân hàng Nhà nước hiện đã kết nối với gần 100 tổ chức tài chính và ghi nhận hơn 668.000 tài khoản ngân hàng, ví điện tử, trung gian thanh toán có dấu hiệu vi phạm pháp luật. Các ngân hàng đã phát hàng triệu cảnh báo, thu hồi và tạm dừng dòng tiền liên quan tới tội phạm mạng với giá trị hàng nghìn tỷ đồng.

Diễn đàn do Hiệp hội An ninh mạng quốc gia tổ chức, phối hợp cùng Ngân hàng Nhà nước, Hiệp hội Ngân hàng Việt Nam và các đơn vị liên quan, theo báo Công Thương.

Bốn phương thức tấn công phổ biến

Đại tá Nguyễn Bá Sơn, Phó Cục trưởng Cục An ninh mạng và phòng, chống tội phạm sử dụng công nghệ cao (A05, Bộ Công an), nêu bốn nhóm phương thức đang nhắm vào ngành tài chính:

• Chiếm đoạt thông tin bằng công nghệ: tội phạm dùng AI để dò lỗ hổng và điểm yếu của hệ thống ngân hàng ở quy mô lớn, rút ngắn thời gian chuẩn bị từ hàng tháng xuống ngắn hơn nhiều.
• Mã độc tống tiền: mã hoá, khoá dữ liệu rồi đòi tiền chuộc, nhắm trực tiếp vào tổ chức tài chính.
• Phát tán thông tin sai sự thật: gây nhiễu loạn hoạt động tài chính, ngân hàng.
• Phạm tội trực tiếp trong vận hành: ví dụ đánh cắp dữ liệu chip thẻ tại nhà hàng, khách sạn để giao dịch trái phép.

AI vừa là công cụ tấn công vừa là lá chắn

TS. Đào Minh Tú, Phó Chủ tịch kiêm Tổng Thư ký Hiệp hội Ngân hàng Việt Nam, cảnh báo AI và công nghệ lượng tử vừa mở ra cơ hội vừa làm tăng rủi ro. Kẻ lừa đảo dùng AI tạo hình ảnh, giọng nói giả mạo và thao túng tâm lý để nạn nhân tự chuyển tiền. Sức mạnh tính toán lượng tử về lâu dài có thể gây áp lực lên các thuật toán mã hoá đang bảo vệ giao dịch ngân hàng.

Các khuyến nghị được nêu tại diễn đàn gồm: xây dựng khung quản trị AI rõ ràng, giới hạn quyền tự ra quyết định của AI với giao dịch lớn và luôn có phê duyệt của con người; phân tích dữ liệu theo thời gian thực để phát hiện thiết bị lạ, vị trí bất thường và chuỗi chuyển tiền liên tục; kết hợp quy tắc nghiệp vụ, chuyên gia và học máy trong hệ thống cảnh báo nhiều lớp; rà soát hệ thống mã hoá cốt lõi và lập lộ trình chuyển sang mật mã hậu lượng tử; chia sẻ dữ liệu về tài khoản lừa đảo, website giả mạo giữa cơ quan chức năng, ngân hàng và doanh nghiệp công nghệ.

Phó Chủ tịch UBND TP.HCM Trương Minh Huy Vũ đề xuất bốn nhóm việc: cụ thể hoá hành lang pháp lý cho công nghệ số, dữ liệu, định danh và sandbox; phát triển trung tâm dữ liệu gắn với AI; huy động vốn cho an ninh mạng và bảo vệ dữ liệu; phát triển nhân lực. Ông nhấn mạnh: "Niềm tin số cần được xây dựng trên nền tảng pháp lý và kết quả thực hiện cụ thể."

Góc nhìn NTEK

Những rủi ro được nêu tại diễn đàn không chỉ của ngân hàng. Doanh nghiệp nào có cổng thanh toán, dữ liệu khách hàng hay ứng dụng di động đều đang đối mặt với cùng kiểu tấn công dùng AI, mã độc tống tiền và lừa đảo deepfake. Ba việc nên làm sớm: giám sát an ninh tập trung để phát hiện bất thường theo thời gian thực, sao lưu tách biệt để chống mã độc tống tiền, và kiểm kê các hệ thống mã hoá đang dùng để chuẩn bị cho lộ trình mật mã hậu lượng tử. Với dữ liệu nhạy cảm cần mang theo hoặc trao đổi, mã hoá ở mức thiết bị là lớp bảo vệ cuối cùng khi các lớp khác bị vượt qua.

Nguồn: Dân trí